بهداشت حرفه ای کرمان

occupational health and safety

اشعه فرابنفش

اشعه فرابنفش

تهیه کننده:

سمیه رحیم ابادی دانشجوی مهندسی بهداشت حرفه ای کرمان

پرتو فرابنفش به محدوده اي از امواج الكترومغناطيسي كه در طيف بين اشعه ايكس(x_ray) ونور مريي با طول موج100_400نانومتر قرار دارد. اين پرتو از دسته پرتوهاي پر انرژي بوده وبيشتر خواص وكاربردهاي ان به واسطه همين انرژي زياد ميباشد.به دليل نزديك بودن اشعه فرابنفش به انرژي موجود در پيوندهاي تركيبات الي اين پرتو روي تركيبات فوق اثر گذاشته وباعث گسستن پيوندها وايجاد پيوندهاي جديد ميشود.پيوندهاي دوگانه يا سه گانه بين اتم هاي تركيبات الي (پيوند هاي بين كربن و ديگر اتم ها )مستعدترين پيوندهاي اسيب پذير توسط فرابنفش ميباشد. مواجهه با پرتوهاي فرابنفش مخصوصا پرتوهايي كه از خورشيد ساطع ميشود خطري عمومي و عمده براي سلامتي است. وبا فرسايش بيشتر لايه اوزون افزايش مي يابد.(اصطلاح فوق برداشتي از نام انگليسي آن يعني ultraviolet به مفهوم Ultra در زبان لاتين "ماورا يا فرا" و Violet به مفهوم "بنفش" که در طيف نور مرئي کوتاهترين طول موج را دارا مي باشند.)

نحوه کشف تابش :

 تابش ماورائ بنفش بگونه اي کاملا اتفاقي با مشاهده تغيير رنگ و تيرگي املاح نقره در مقابل نور مستقم آفتاب کشف گرديد. در سال 1801 دانشمند آلماني "يوهان ويلهلم رييتر" بر اثر مشاهداتش توجه نمود که تابش هاي ماورائ بنفش، که نامرئي هستند، عامل اساسي در تيرگي صفحات کاغذ آغشته به کلريد نقره مي باشند او در ان زمان ان را اشعه های شیمیایی نامید.

 

تقسیم بندی پرتو فرابنفش

 

پرتوهاي الكترومغناطيسي با طول موج 100_400نانومتر پرتو هاي فرابنفش ناميده ميشودپرتو فرابنفش به 3 ناحيه تقسيم ميشود.

 

 

1_ناحيه نزديك يا :UVA

اين ناحيه با طول موج 320_400 نانومتر به ناحيه فلورسانس معروف است .نسبت اين اشعه درنور افتاب قوس الكتريكي چراغهاي الكتريكي معمولي زياد است .لامپ فلورسانس در اين ناحيه قرار دارد.لايه اوزون بخش خيلي كمي از اين طيف راجذب ميكندپديده فلورسانس يعني جذب پرتو فرابنفش به وسيله برخي مواد وتابش نور مريي در اين ناحيه انجام ميگيرد.

 

2_ناحيه متوسط:UVB

اين ناحيه داراي طول موج 280_320 نانومتر است .اين اشعه در نور چراغ بخار جيوه و قوس الكتريكي با الكترود هاي فلزي وجود دارد. لايه اوزون طول موج هاي خيلي كوتاه را جذب ميكند اما اين جذب وقتي به 320نانومتر جذب ميشود نصف ميگردد.اين ناحيه از نظر اسيب هاي زيست شناختي فعال بوده و به طور طبيعي از خورشيد به زمين ميرسد.

 

 

 


3_ناحيه دور:UVC

 

اين ناحيه باطول موج بين 100_280 نانومتر فقط در قوس الكتريكي وجود دارد.وكاربرد ان در سترون كردن و از ميان بردن باكتريها است البته  طول موج هاي كمتر از 180نانومتر رادر اصطلاح  ناحيه خلا ميگويند.زيرا بلافاصله در هوا جذب ميگردند واز نظر زيست شناختي ارزش مطالعه ندارند.

منابع پرتو فرابنفش

 

منابع طبیعی:

خورشید تمام طیف پرتو فرابنفش را تابش می کند لایه اوزون مقدار زیادی از شدت پرتو را کاهش داده و در نتیجه هنگامی که پرتو خورشیدبه زمين ميرسد قابل تحمل ميگردد.

 

منابع مصنوعی:

که در طبقات زیر گروه بندي ميشود:

   

1_منابع ملتهب یا گداخته همچون تنگستن که عمدتا مخاطره امیزنيستند.

 

2_لامپ جیوه ای فشار پایین، متوسط، بالاكه لامپ فشار پايين اغلب به عنوان لامپ گندزدا و ميكروب كش استفاده ميشود. لامپ جيوه اي اساسا براي روشنايي كاربرد دارد.

 

3_لامپ گزنون كه در عكاسي وهمچنين به عنوان شبيه ساز خورشيدي استفاده ميشود.

 

4_تخليه كننده هاي الكتريكي :منابع قوس الكتريكي ميتواند براي شبكيه چشم به شدت خطرناك باشند.

لامپ فلورسنت:لامپ خورشيدي فلورسنت UVB ولوله فلورسنت UVA منتشر ميكند.

 

حد تماس مجاز

 

طبق استانداردNHMRC (كميته بين المللي تابش هاي غير يونساز) و)INIRCانجمن بين المللي حفاظت در برابر پرتوها )مقدار مجاز پرتو فرابنفش 30 ژول بر متر مربع است.

 

 

spectral region

wave length

expocure secounds (t)

TLV

UVC

180_280nm

10^(-9)  to 3*10^4

3mj/cm2

UVB

280_302nm

10^(-9)  to 3*10^5

3mj/cm3

 

303nm

10^(-9)  to 3*10^6

4mj/cm3

 

304nm

10^(-9)  to 3*10^7

6mj/cm3

 

305nm

10^(-9)  to 3*10^8

10mj/cm3

 

306nm

10^(-9)  to 3*10^9

16mj/cm3

 

307nm

10^(-9)  to 3*10^10

25mj/cm3

 

308nm

10^(-9)  to 3*10^11

40mj/cm3

 

309nm

10^(-9)  to 3*10^12

63mj/cm3

 

310nm

10^(-9)  to 3*10^13

100mj/cm3

 

311nm

10^(-9)  to 3*10^14

160mj/cm3

 

312nm

10^(-9)  to 3*10^15

250mj/cm3

 

313nm

10^(-9)  to 3*10^16

400mj/cm3

 

314nm

10^(-9)  to 3*10^17

630mj/cm3

UVA

315_400nm

10^(-9)  to 10

0.56t^1.4j/cm2

 

315_400nm

10  to 10 ^ 3

1.0j/cm2

 

315-400nm

10 ^ 3  to  3 * 10 ^ 4

1.0mw/cm2

جذب اشعه فرابنفش

 

_از شيشه معمولي فقط اشعه فرابنفش A عبور ميكند در صنعت شيشه هايي با تركيبات مخصوص ميسازند.كه وطول موج 0.26يعني ماورا بنفش B وA قسمتي از C را عبور ميدهد.

 

 _شفافيت كوارتز خيلي بيشتر از شيشه است.و فقط طول موج هاي كوتاهتر از 0.18ميكرومتر در ان جذب ميشود.به همين سبب حبابهاي چراغهاي مولد اشعه فرابنفش را از كوارتز تهيه ميكنند.

 

_اب خالص براي اشعه فرابنفش شفاف ترين مايعات است وطبقات نازك ان طول موج هاي بلندتر از 0.2ميكرومتر را از خود عبور ميدهند.

 

_گازها معمولا براي اشعه فرابنفش شفاف هستند.وطول موجهاي بلندتراز 0.18ميكرومتر از لايه هاي نازك هوا به خوبي عبور ميكنند.

 

 

 

 

 

 

كاربرد اشعه فرابنفش:

 

1_به كارگيري اشعهUV در گند زدايي اب:پرتو فرابنفش عمل ضد عفوني را به طور موثر و بدون توليد تركيبات مشكل زاي جانبي ناشي از گندزداهاي شيميايي از قبيل كلر انجام ميدهد

 

2_تهيه ويتامين D:يكي از تاثيرات مثبت اشعه  بر روي پوست ساخته شدن ويتامين D است تحقيقات نشان ميدهدكه 90_95 درصد از ويتامين D مورد نياز ما از نور خورشيد تهيه ميشود.

 

3_سترون كردن:

اشعه فرابنفش بين طول موج هاي 200_400نانومتر خاصيت ميكروب كشي واضحي دارد.كه براي اين منظور لامپ مولداشعه در مكانهاي

سربسته برای مدتی روشن می نمایند تا اکسیژن هوا به اوزون که ضد عفونی کننده قوی است تبديل شود.

 

 

4_ کاربرد پزشکی:

 

 از خاصیت به وجود اورنده فلورسانس اشعه ماورابنفش در پزشكي در برخي از موارداز قبيل  تشخیص قارچ مسئول کوپرفیرین در ادرار اشاره میكنند. همچنین این اشعه را به عنوان باکتریسید و ویروسید بکار می برند. یکی از ديگر  ازتاثيرات مثبت اشعه ماورا بنفش در پزشكي جلوگيري از برخي از سرطانهاي داخلي است كه بوسيله قرار گرفتن در معرض نور خورشيد صورت  ميگيرد  مطالعات نشان ميدهد كه سرطان  پستان و سرطان پروستات با قرار گرفتن در معرض افتاب كاهش ميابند.براي كاهش تاثيرات اين سرطانهاي داخلي  ويتامين Dساخته شده بوسيله نور خورشيد كارساز است.

 

5_شناسايي محل ترك يا درز:در يك سيستم با استفاده از منبع فرابنفش ميتوان ترك يا درز يا محل نشت را كاملا پيدا نمود ودر تعميرات اتومبيل اغلب از سيستمهاي نشت ياب فرابنفش استفاده ميكنند.

 

6_صنعت چاپ رنگرزي و صنايع الكترونيكي

 

7_شناسايي سنگ هاي معدني و گران قيمت

 

اندازه گیری اشعه فرابنفش:

اساس اندازه گیری اشعه فرابنفش متکی به خواص فیزیکی وشیمیایی ان است وسایلی  که برای اندازه گیری اشعه فرابنفش وجود دارد اکتی نومتر((Actinometerنامیده میشود و به سه دسته تقسیم میشود :

پیل ترموالکتریکی:

در این روش جسمی را که کلیه اشعه را جذب میکند در معرض تابش اشعه قرار میدهند و گرمای حاصله را اندازه گیری میکنند برای اینکه بتوان شدت اشعه فرابنفش را به تنهایی اندازه گیری کرد کافی است که ابتدا تمام اشعه منبع نورانی را اندازه گیری نموده و سپس به کمک فیلتر های مناسب که کلیه اشعه فرابنفش را جذب میکند اندازه گیری را تکرار کرد تفاضل این دومقدار اشعه فرابنفش را نشان میدهد

 

اکتی نومتر فیزیکی:

مهمترین ایننوع اکتی نومترها سلول فتوالکتریک((photoelectric است.

 

ساختمان سلول:

 

سلول فتوالکتریک متشکل از یک حباب از جنس کوارتز که به خوبی تخلیه شده و دو الکترود است.کاتد تشکیل شده از یک رسوب فلزی نازک که جدار داخلی حباب به غیر از قسمت کوچکی را که برای ورود نور است می پوشاند.آند در داخل حباب بوده ازیک حلقه فلزی ساخته شده است.

 

 

 

 

مکانیسم عمل

هرگاه بین دوالکترود اختلاف پتانسیل در حدود100ولت برقرار کنیم به شرطی که قطب منفی به رسوب فلزی متصل باشد هر گاه سلول در تاریکی باشد جریانی نمی گذرد ولی اگر  بر رسوب نوری بتابانیم از آن الکترون جدا شده جریانی که شدت آن متناسب با شدت نور تابیده است برقرار میشود شدت این جریان خیلی کم است(در حدود یک میکرو آمپر)وباید ان را بوسیله لامپهای سه قطبی تقویت نمود.

 

اکتی نومتر شیمیایی

 

مهمترین این نوع اکتی نومترها اکتی نومتر بوردیه(Bordier )است

 

اکتی نومتر بوردیه

 

املاح نقره در اثر تابش اشعه فرابنفش احیا میشود و چون نقره ان ازاد میشود املاح سیاه رنگ میگردند . اکتی نومتری که متکی به خاصیت بالا باشد اکتی نومتر بوردیه(Bordier )است که محلول فرو سیانور پتاسیم در نتیجه تابش  اشعه فرابنفش رنگ زرد مایل به اجری پیدا میکند. وشدت این رنگ به مقدار اشعه فرابنفش  بستگی دارد .

 

مکانیسم عمل

 

برای این اندازه گیری نوارهای کاغذی را به محلول 20درصد فرو سیانور دو پتاسیم اغشته میکنند و پس از خشک شدن در معرض تابش اشعه فرابنفش قرار میدهند سپس از مقایسه این نوار کاغذی که رنگین شده است با یک سری نمونه های که قبلا تهیه و اندازه گیری شده به مقدار تابش اشعه فرابنفش پی میبرند.

 

 

 

 

 

خواص فیزیکی اشعه فرابنفش:

 

خاصیت فتو الکتریک

 

اگر اشعه فرابنفش به فلزات بتابد از انها الکترون جدا میکند ولی جدا شدن الکترون در کلیه فلزات به یک اندازه نیست و حساسیت کادمیوم بیش از همه میباشد مقدار الکترونی که از فلز جدا میشود متناسببا مقدار انرژی اشعه ای است که به ان میتابد

 

 

 

 

 

 

خواص شیمیایی اشعه فرابنفش:

 

خاصیت فلوئورسانس

 

یکی از خواص مهم و جالب اشعه فرابنفش خاصیت فلوئورسانس ان میباشد اگر در مقابل اشعه فرابنفش و یا یک چراغ بخار جیوه اجسامی از قبیل گچ و کولوفان((Colophan و محلول سالسلات دو سود یا انتی پیرین و یا بعضی ازسنگ های معدنی را قرار دهند ملاحظه میشود که هر یک به نسبت جذب اشعه به رنگهای مختلف درخشندگی پیدا میکنند این خاصیت نیز بستگی به طول موج و شدت جذب اشعه دارد بعضی اجسام در مقابل اشعه فرابنفش با طول موج بلند این خاصیت را ندارند و به عکس در مقابل اشعه فرابنفش با طول موج کوتاه خاصیت فلوئورسانس پیدا میکنند

 

خاصیت فتو شیمیایی

 

اشعه فرابنفش باعث تعداد زیادی فعل و انفعالات شیمیایی میشود و این خاصیت در اشعه ای با طول موج کوتاه 0.3 میکرومتر شدیدتر است از جمله مانند نور مرئی که املاح نقره را تجزیه و فلز ان ها را ازاد میسازد و این خاصیت در اشعه ای با طول موج کوتاه بیشتر است مدت ها برای اندازه گیری مقدار اشعه فرابنفش از این خاصیت استفاده می کردند.

 

عوارض کوتاه مدت:

 

1_قرمزی پوست یا اریتما 2 –التهاب ملتحمه 3 _فتوفوبیا 4_دردچشم 5_بلفاریت 6_ریزش اشک و سوزش چشم

 

عوارض بلند مدت:

 

1_پیری پوست 2 –اب مروارید(پرتو گیری از ناحیه فرابنفش متوسط  با طول موج های بین 295_310در ترازهای انرژی بالاتر از یک ژول بر سانتیمتر مربع میتواند موجب یک کاتاراکت یا اب مروارید عدسی چشم شود) 3_سرطان زایی پوست

 

 

 

 

اثرات زیست شناختی:

 

1_قرمزی پوست:

قرمزی پوست پس از تابش پرتو ایجاد میگردد و به طول موج و شدت ان بستگی دارد موثرترین طول موج در ایجاد این عارضه طول موج 206 نانومتر است که در ناحیه متوسط فرابنفش جا دارد علت ایجاد این قرمزی گشاد شدن مویرگهای لایه درم در نتیجه ازاد شدن مواد همانند هیستامین در اپیدرم است

2_تیرگی پوست:

معمولا بعد از قرمزی تیرگی پوست ایجاد میشود اما تیرگی بوسیله پرتویی با طول موج 300_360 نانومتر ایجاد میگردد

 

3_سرطان پوست :

موارد زیادی از سرطان پوست در کسانی دیده شده است که به علل شغلی مانند کشاورزان ماهیگیران و قایقرانان مدت های طولانی در برابر تابش های مستقیم افتاب قرار داشته اند که ازمایش بر روی حیوانات ازمایشگاهی بویژه با طول موج کوتاه این مسئله را ثابت کرده است البته درباره سرطان پوست ناشی از منابع مصنوعی پرتو هنوز اطمینان بدست نیامده است

سه نوع سرطان بر اثر تابش فرابنفش ممکن است در انسان بوجود اید:1- کارسینوهای سلول بازال 2-کاسینوهای سلول های دوکی شکل 3-ملانوما

شواهد بسیار خوبی بخصوص برای دسته اول که بسیار بدخیم هستند در نحوه تولید سرطان در حیوانات ازمایشگاهی در دست است طیف عملی برای ایجاد سرطان 260_270 نانومتر میباشد. تابش دهی هنگامی موثر است که همان دوز در زمان بیشتری انجام شود نسبت به اینکه در یک زمان کوتاه تر اتفاق بیفتد  حساسیت پذیری به نور ممکن است اثری در سرطان زایی داشته باشد.تابش دهی در طول موج های بین 300_400 نانومتر با حضور ماده شیمیایی متوکسی پزور الن _8 به اندازه شگفت انگیزی تومورهای پوستی را افزایش میدهد .

 

 

4_التهاب قرنیه و ملتحمه:

تابش پرتو فرابنفش به چشم به اندازه زیاد باعث التهاب قرنیه و ملتحمه میگردد بیناب طول موج هایی که ایجاد التهاب ملتحمه میکند احتمالا همان بیناب ایجاد کننده قرمزی است(296نانومتر) در حالی که بیناب مولد التهاب قرنیه به طور خفیف بسوی طول موج های کوتاه تر متمایل است بیشترین فعالیت در ایجاد این عوارض در دامنه طول موج 288 نانومتر است علایم بدست امده از اثر پرتو بعد از چند ساعت تابش اشکار میگردد که عبارتند از التهاب ملتحمه نور ترسی (فتوفوبیا) درد چشم التهاب پلک (بلفاریت) اشک ریزش و احساس سوزش در چشم در مراحل حاد عارضه تعطیل کار برای کارگر الزامی است از اثرات دیگر این پرتو میتوان از پیر شدن پوست نام برد که این امر بیشتر در زنان به ویژه در بیمارستان ها (بخش سترون سازی)شایع است که در این حالت پوست خاصیت ارتجاعی خود را از دست میدهد.

 

 

نحوه اثر گذاری فرابنفش در ایجاد سرطان

 

فوتون های تابش فرابنفش بخصوص در باند UVB به هر نوع مولکول DNAمتعلق به ارگان های زنده به اشکال مختلف حمله ور می شوند

 

Ultraviolet photons harm the DNA molecules of living organisms in different ways. In one common damage event, adjacent Thymine bases bond with each other, instead of across the

در شایع ترین حالت حمله بر علیه نزدیک ترین ترکیب"باز تیمین"یا Bases Thymine در حلقه DNA اتفاق می افتد. در این حالت بازهای تیمین یا Thymine Bases (همپایه)به عوض نگهداری تعادل پله ای DNAیا به عبارتی LADDER BASE BOND به همپایه خویش پیوسته و باعث به وجود امدن  نوعی DNA معیوب می گردند.

در این صورت زنجیره DNA با از دست دادن کد رمزی اصلی خود به نوعی کد یا رمز دیگری  تبدیل و معنای اولیه ساختار هسته سلولی خود را از دست داده که عملا حاصل سلولی با عملکرد غیر مشخص و یا تخریب شده سرطانی است. همه پرتوهای فرابنفش قادرند که از عمر سلول های اساسی بدن لز جمله بافت های فیبروزی پروتئنی موجود در بدن از جمله پوست –استخوان –غضروف و هر گونه بافت اتصالی بکاهند.

 

اثرات مثبت فرابنفش:

 

از جمله اثرات مثبت قرار گرفتن در معرض تابش باند UVB این اشعه می باشد تحریک پوست جهت تولید ویتامین D است تخمین زده شده است علت مرگ ناخواسته ده ها هزار امریکایی تنها به دلیل سرطان های ناشی از کمبود و اختلال در جذب ویتامین D  بوده است دیگر تاثیر اختلال در جذب ویتامین D _پوکی استخوان و سایر عوارض متاثر از اختلال مغز استخوان که منجر به درد _عدم تحمل وزن شخص توسط خود و نهابتا ایجاد ترک و شکستگی های نا خواسته بخصوص در خانم ها خواهد بود.

 

 

 

 

حفاظت در برابر پرتو فرابنفش

 

1_اموزش:

افراد در تماس با این پرتو باید اموزش لازم را در زمینه ی اثرات و خطرهای ان فرا گیرند.

 

2_فاصله از منبع پرتو:

شدت پرتو با عکس مجذور فاصله از منبع کاهش می یابد.

 

3_وسایل حفاظت فردی:

باید از وسایل حفاظت فردی به ویژه به هنگام جوشکاری مانند نقاب صورت عینک مخصوص دست کش و پیش بند چرمی استفاده گردد .معمولا استفاده از پوشاک فلانل بر گونه چرم ان برتری دارد.  برای مشاغلی مانند کشاورزی و... استفاده از پوشاک پنبه ای پیشنهاد میشود.

 

4_محصور کردن:

با ایجاد اکران مناسب(پرده)به ویژه در محل جوشکاری باید افراد دیگر را از پرتو محافظت کرد. می توان از پرده ای با جنس پلی وینیل کلراید استفاده کرد. چون رنگ پرده دارای اهمیتی ویژه است بنابراین رنگ پرده نباید بازتاب دهنده پرتو باشد و مناسب ترین رنگ رنگی است که در ان از اکسید زنگ و اکسید تیتانیم استفاده شده باشد. ماده حفاظتی دیگر برای محصور سازی شیشه است که طول موج خطرناک پرتو را جذب میکند که پیشنهاد میشود در بخشسترون سازی در بیمارستان ها از این ماده استفاده گردد.

 

قابلیت خود حفاظتی طبیعی بدن

 

جهت حفاظت از اثرات مخرب تابش فرابنفش بدن انسان گاهی (با توجه به نوع پوست و نژاد)از خود نوعی پیگمانت (رنگدانه)قهوه ای به نام ملانین Melanin ازاد می کند که این عمل با جلوگیری از نفوذ تابش به نسوج عمقی می تواند مفید فایده باشد. در غیر این صورت می توان از محصولات جلوگیری کننده از نفوذ تابش فرابنفش به بدن مانند لوسیون های ضد افتاب  استفاده کرد.

 

وسایل حفاظت فردی

 

نقاب صورت_عینک مخصوص_دستکش-پیش بند چرمی(برای جوشکاران)و استفاده از لباسهای استین بلند _کلاه لبه دار_عینک افتابی _کرم های حفاظتی برای کسانی که به طور مستقیم در زیر نور خورشید کار میکنند میباشد

 

امروزه بعضی از محصولات به اصطلاح Sunscreen دارای ترکیباتی از قبیل دی اکسید تیتانیم   و اکسید دو زنگ و اووبنزون میباشند که کمک بزرگی جهت حمایت بدن در مقابل انواع تابش فرابنفش هستند.

 

اکثر کرم های ضد افتاب با اعلام درجه اندازه گیری مقاومت خویش بر اساس معیارSPF   ظاهرا تنها قادر به محافظت پوست از باند متوسط هستند که همین نکته می تواند شما را به اشتباه بیندازد زیرا  دگر باره لازم به تذکر است که باند  فرابنفش نزدیک که توسط اینگونه لوسیون ها پوشش داده نمی شوند به علت قدرت نفوذ بسیار بالا در نسوج بدن عامل اصلی و اولیه سرطان پوست در انسان شناخته شده اند.

 

طبق استانداردUPF نوع پوشش یا لباس هم در زمینه قدرت جلوگیری از تابش های باند نزدیک و متوسط موثر بوده و بر حسب توان مقاومتشان دسته بندی می شوند پس نوع لباس پوشیدن ما هم در حمایت از نسوج بدن موثر است .

 

_تابش فرابنفش متوسط با قدرت بالا برای چشمان بسیار مخرب و می تواند باعث اب مروارید یا کاتاراکت ئ اختلال مزمن قرنیه (پتریگوم)یا کوری موقت و دائم گردد . پوشش حفاظتی چشمان برای کسانی که به مدت طولانی در معرض تابش این اشعه هستند و بخصوص از نوع طول موج کوتاه ان شدیدا توصیه می شود مثلا کوهنوردان و اسکی بازان که به جهت اقامت های طولانی در ارتفاعات بالا عملا با رقیق شدن هوا عامل اصلی مقاومت در مقابل تابش فرابنفش را از دست می دهند اگر چه عینک های افتابی معمولی به میزان کمی در مقابل تابش این اشعه مقاومند اما توصیه می شود که حتی المقدور از لنز های پلاستیکی (ترجیحا از جنس پلی کربنات ) به جای لنز های شیشه ای استفاده گردد زیرا همان گونه که اشاره شد شیشه معمولی در مقابل ناحیه نزدیک فاقد مقاومت بوده و ان را به راحتی از خود عبور میدهد عینک ها باید قادر باشند از ورود تابش های فرابنفش از کناره ها بالا و پایین جلوگیری کنند  .

 

 

 

 

دانستنی هایی در مورد اشعه فرابنفش:

 

_برخی از موجودات از جمله پرند گان_ خزند گان_حشرات-از جمله زنبورها قادر به دیدن امواج مرئی نزدیک به تابش فرابنفش هستند.

 

_بسیاری از گیاهان _میوه ها_گلها _بذرها...   قدرت مقاومت فوق العاده ای نسبت به قدرت انسان در مقابل این تابش نشان میدهند.

 

_عقرب ها زیر پرتو فرابنفش به رنگ های سبز یا زرد می درخشند.

 

_معدودی از پرندگان نقوشی بر پر دارند که تنها تحت تابش فرابنفش قابل مشاهده خواهد بود.

 

_ادرار بعضی از حیوانات گوشت خوار از جمله گربه حتی در تاریکی مطلق نیز تحت تابش طول موج خاصی از این اشعه قابل مشاهده است .

 

_نور سیاه به لامپی اطلاق میگردد که قادر است با تابش امواج بلند فرابنفش که بصورت مرئی به سختی دیده میشوند با نوعی تابش شبه فلورسنتی به عنوان یک عامل ضد تقلب بر روی اسناد حساس به طول موج خاصی همچون کارت های اعتباری _پاسپورت یا کارت های مهاجرت و گواهی نامه رانندگی... به کار گرفته شود .

 

 

A bird appears on every Visa credit card when held under a UV light source.

 

هر کشوری مدارک مهم خود را حساس به اشعه میسازد بطوری که در زیر نور فرابنفش علائمی از خود نشان میدهد برای مثال در کارت ملی نقش کشور ایران نمایان میشود یا اسکناس ها در زیر این پرتو خطوط پراکنده رنگی را نمایان میکنند

 

کارشناس جرم شناس بعد از بررسی دقیق محل جرم به سراغ اشعه فرابنفش میرود با بررسی صحنه وقوع جرم با فرابنفش میتوان مطالب زیادی دریافت که با نور معمئلی غیر قابل مشاهده است برای مثال ترشحات بدن مثل ادرار و عرق و ... اگر فرابنفش به ان ها تابیده شود می درخشد.

 

 

 

این اسکناس تقلبی است چون جوهر های فلورسنت به کار رفته در اسکناس واقعی به انگ قرمز و ابی می درخشند و در اسکناس جعلی هیچ تغییری مشاهده نمی شود.

 

 

 

 

متخصص جرم شناس با پاشیدن گرد فلورسنت در منطقه جرم چند اثر انگشت را پیدا می کند.

 

منابع

 

چوبینه علیرضا و امیر زاده فرید   کلیات بهداشت حرفه ای

 

حلم سرشت پریوش و دل پیشه اسماعیل   بهداشت کار

 

عقیلی نژاد ماشاالله و مصطفایی مسعود  طب کار و بیماری های شغلی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  بیستم آبان 1387ساعت   توسط طاهره چاپانی  | 

بازدیددانشجویان مهندسی بهداشت حرفه ای کرمان از پلی اکریل اصفهان 13ابان ماه

green Poly 1

polyEster 2

polyEster 5

شركت پلي اكريل ايران

شركت پلي اكريل ايران بزرگترين توليد كننده نخهاي مصنوعي و توليد الياف پلي استر و تنها كارخانه توليد الياف اكريليك در ايران است كه در سال 1353 با مشاركت تعدادي از بانكهاي ايراني، سرمايه بخش خصوصي ايران و يك شركت خارجي تاسيس شد و در سال 1357 اين شركت وارد بازار بورس شد

شركت پلي اكريل كه واحدهاي توليدي آن در 45 كيلومتري جاده اصفهان – مباركه قراردارد پس از پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي تا بهمن 1356 توسط مديران منتخب دولت ، (عمدتا" از سوي سازمان صنايع ملي ايران ) اداره مي شد كه در اين سال با اجراي بند ج از قانون حفاظت توسعه صنايع ايران به تملك بانكها در آمد و عملا" بانكها سهامدار شركت شدند و در سال 1375 اين شركت وارد بورس شد.

فن آوري نوين سبب جذب مهارتهاي گوناگون در شركت شده است كادر توليدي و فني شركت متناسب با نياز، عمدتا" دوره هاي آموزشي را در خارج و داخل شركت گذرانده وهم اكنون نزديك به نيمي از كاركنان شركت تحصيلات درحدود ديپلم يا بالاتر از آن دارند.

کارخانه اکریلیک یک با ظرفیت اسمی 25400 تن الیاف اکریلیک در سال 1359 شروع به کار نمود تکنولوژی مورداستفاده این کارخانه پلیمراسیون تعلیقی ( Suspension Polymerization) و خشک ریسی( Dry spinning ) است که این تکنولوژی باعث خواص ویژه ای در الیاف حاصل از خط تولید کارخانه می شود . سطح مقطع الیاف دمبلی شکل ( dog bone ) می باشد و به همین دلیل در کنار سایر خواصی مانند یکنواختی رنگ پذیری ، قوام و تطویل بالا از برگشت پذیری خوبی برخوردار بوده و مناسب جهت منسوجاتی مانند فرش ، پتو و کاموا می باشد.

Image
طراحی کارخانه عمدتاً برای الیاف 5dtex ، 3.3dtex بـوده کـه بعـدهـا محدوده تـولید با نیـاز مشتریـان به 1.7dtex تا 11dtex افزایش یافت و تولید الیاف 16.7dtex دیتکس در طرحهای آتی این کارخانه می باشد . الیاف فرشی تولیدی این کارخانه به دلیل نوع تکنولوژی شبیه الیاف تولیدی شرکت بایر آلمان بوده که نامی معتبر در صنایع فرش ماشینی ایران می باشد.موارد مصرف الیاف اکریلیک خشک ریسی حاصل از خط تولید Staple استفاده در فرشهای ماشینی ، پتوهای مینک و راشل ، موکت ، کاموا ، لباسهای مختلط با پشم ، تریکو و کشبافی می باشد. اصلی ترین مواد اولیه اکریلونیتریل ( AN) و متیل اکریلات ( MA) به عنوان اجزای تشکیل دهنده پلیمر اکریلیک و دی متیل فرم آمید ( DMF ) به عنوان حلال پلیمر است. خط تولید این کارخانه به طور ساده از قسمت های راکتور ، خشک کن پلیمر محلول سازی ، ماشین تارسازی ، ماشین کشش ، ماشین خشک کن الیاف عدل بندها در کنار نواحی بازیابی حلال ، مونومر و تصفیه پساب صنعتی تشکیل شده است .سالن تاپس اکریلیک این کارخانه با ماشین آلاتی ساخت شرکت اشلامبرگر فرانسه و شرکت سایدل آلمان وظیفه تولید فتیله های تاپس را از نوارهای اکریلیک برعهده دارد و بسته به نوع خوراک آن نوارهای با دیتکس های مختلف و رنگ های مختلف می توانند به عدل ها تاپس تبدیل شوند. بدلیل ظرافت و زیر دست نرم تاپس ها تولیدی موارد مصرف آن تولید پتوهای ظریف راشل و کامواهای لطیف ـ لباسهای ورزشی و تریکو و کشبافی می باشد. از دیگر موارد استفاده این نوع الیاف ، استفاده به عنوان پرکننده در مصالح ساختمانی و مواد اولیه جهت تولید الیاف کربن می باشد .مشخصات کلی الیاف اکریلیک :در درجه حرارت 210 درجه سانتیگراد شروع به چسبیدن می کند و در مجاورت 180 درجه سانتیگراد پس از 10 ساعت 10 درصد از مقاومت اولیه و پس از 320 ساعت 100 درصد مقاومت اولیه خود را از دست می دهد.تحت تاثیر نور خورشید تقریبا همان مقاومت اولیه را حفظ می کند. در برابر بیشتر اسیدها مقاوم است.در برابر بازهای ضعیف ، مقاوم است ولی در مقابل بازهای قوی در نقطه جوش تخریب می شود. در جهت تولیدات الیاف فرشی خشک ریسی اولین گام با تولید الیاف 9/8 دیتکس فرشی برداشته شد. و برای تکمیل این روند تولید الیاف 7/16 دیتکس در دو نوع براق و نیمه مات در دست مطالعه است .

۲ـکارخانجات پلی استر از 2 کارخانه نخ با ظرفیت تولید 21000 تن در سال و الیاف با ظرفیت تولید 37000 تن در سال تشکیل شده است.دو واحد پلیمر ساز به صورت پیوسته ، پلیمر مورد نیاز کارخانجات و نخ الیاف را تامین می نمایند. مواد اولیه اصلی مورد نیاز (دی میتل ترفتالات ) و EG( اتیلن گلیکول ) است که از منابع داخلی تامین می گردند . واکنش های پلیمریزاسیون در مجاورت کاتالیست و حرارت ، تکمیل و پلیمر تولید شده جهت استفاده به واحدهای ریسندگی پمپ می گردد.

 

Image

 

واحد نخ :

واحد نخ پلی استر از 4 ماشین POY و یک ماشین FDY با ظرفیت حدود 65 تن در روز، نخ مورد نیاز بازار را با ظرافتهای مختلف و تعداد فیلامنت متنوع تولید می نماید نخ های POY به صورت بوبین های 10 کیلوگرمی و نخ های FDY بصورت بوبین های 6 کیلوگرمی تولید وبه بازارهای داخلی عرضه می گردند.

واحد الیاف :

پلیمر وارد شده به واحد ریسندگی الیاف توسط 64 موضع ریسندگی ، ریسیده و بشکل نوار یا TOW در ظرف هایی بنام کن نگهداری و سپس جهت تکمیل به قسمت های کشش ، تثبیت ، برش و عدلبندی ارسال    می گردد.

در قسمت الیاف توانایی تولید محصولات متنوع از قبیل 4/1 ، 6/1 ، 3/3 ، 6 و 3/13 دیتکس وجود دارد که با توجه به تقاضای مشتریان در طول های مختلف ( 32 ، 38 ، 51 ، 64 ، 75 میلیمتر ) بریده و پس از عدلبندی در بسته های عمدتاً 300 کیلوگرمی به بازارهای داخلی وخارجی ارسال می گردد. از الیاف پلی استر 4/1 دیتکس عمدتاً برای تولید پارچه های پرده ای و ملحفه ای با قابلیت اختلاط با پنبه یا ویسکوز استفاده می گردد. از الیاف 3/3 و 6 دیتکس نیز جهت تولید محصولات بی بافت و لایی استفاده می شود. تاپس  پلی استر شانه شده از نوار آنتی پیل 3/3دیتکس تولید می گردد. نوار آنتی پیل از محصولات ویژه خط الیاف پلی استر است که با دقت و مراقبتهای خاص تولید شده و سپس جهت تکمیل و تبدیل، به واحد تاپس منتقل می گردد. این محصول عمدتاً جهت تولید پارچه های فاستونی به مشتریان عرضه می شود. ظرفیت سالیانه تولید تاپس   پلی استر پس از چند مرحله توسعه در حال حاضر بالغ بر 3600 تن در سال گردیده است . تاپس پلی استر قابلیت اختلاط با پشم و پنبه را داشته و پس از تولید نخ مخلوط پارچه های فاستونی و مانتویی بافته شده به بازار مصرف عرضه می گردد.

مشخصات محصولات تولیدی :

نخ کشیده شده(FDY): کاربرد در صنایع بافندگی جهت تولید پارچه های پرده ای، چادر زنانه، تور و پیراهن و...

نخ کشیده نشده ( POY ): کاربرد در سیستم های تکسچرایزینگ جهت تولید جوراب ، کشباف ، رومبلی و ..

تاپس : جهت تولید پارچه های فاستونی و مانتویی

الیاف : در طول برشهای مختلف جهت استفاده در کارخانجات ریسندگی برای تولید نخهای مخلوط با پنبه یا ویسکوز و همچنین خالص در سیستم بی بافت نظیر انواع لایی و موکت مصرف می گردد.

یکی از اهداف آتی ، طرح توسعه پلی استر در 3 فاز پلیمر ساز ، ریسندگی و خط الیاف خواهد بود.

در این تکنولوژی ماده اولیه DMT تغییر یافته و ماده جدیدی به نام TPA ( ترفتالیک اسید ) جایگزین خواهد شد . از مزایای اجرای این طرح کاهش مصرف مواد اولیه اصلی، ( TAP و گلیکول ) به ازای هر کیلوگرم پلیمر، حذف بعضی کاتالیستها، افزایش ظرفیت ، کاهش مصرف انرژی ، کاهش ضایعات ، افزایش راندمان ریسندگی نخ و الیاف ، تولید محصولات متنوع ایجاد تغییرات در خصوصیات کیفی محصول مطابق با نیاز مشتری از جمله افزایش قوام محصول و در نتیجه کاهش قیمت تمام شده پلی استر خواهد بود.

کارخانه اکریلیک دو با استفاده از دانش فنی ( SNIA ) و پلیمریزاسیون محلولی ( DMF ) و ریسندگی تر Wet Spun با دو خط مجزا و با لیسانس شرکت Noyvallesina ایتالیایی تولید الیاف اکریلیک را در سال 1379 آغاز نمود . ظرفیت اسمی این کارخانه 32 هزار تن در سال و با توانایی تولید انواع ظرافت های الیاف از 4/1 تا 17 دیتکس در دو گروه براق و نیمه مات می باشد. یکی از خطوط قابلیت تولید الیاف رنگی با تکنیک Gel Dyeing را دارا می باشد.

Image
مواد اولیه اصلی این کارخانه را اکریلونیتریل ( AN ) میتل اکریلات ( MA) یا وینیل اکریلات ( VA ) و حلال دی متیل فرم آمید ( AMF ) تشکیل می دهند.
مواد اصلی ذکر شده طی فرآیند پلیمریزاسیون محلولی به پلیمر قابل ریسیدن تبدیل شده و سپس در ناحیه ریسندگی با انجام عملیات متعدد مانند : کشش ، خشک کردن ، چین زدن ، برش و بسته بندی به الیاف نهایی ، آماده عرضه به مشتریان می گردد.
این کارخانه با داشتن فرآیند جذب کلیه مواد اضافی همراه الیاف و حفظ معیارهای زیست محیطی ، توانسته است استاندارد Oeko – Tex100 را که نشان عالی و مخصوص تولید و عرضه الیاف مصنوعی بی خطر برای سلامتی انسان به شمار می رود را از کشور آلمان اخذ نماید.
خواص قابل توجه این الیاف عبارت است از : 1 ـ قابلیت رنگرزی راحت و مقاومت بسیار بالا در برابر شرایط جوی ـ محیطی بویژه نور خورشید 2 ـ حفظ مقاومت بالای شیمیایی ـ فیزیکی با گذشت زمان      3 ـ شستشوی راحت و مقاومت در برابر آفتهایی مثل بید 4 ـ احساسی شبیه الیاف طبیعی و گرمادهی به انسان .
کاربرد عمده الیاف اکریلیک :
پوشاک : بلوزهای گرم زمستانی، جوراب ، لباسهای پشمی ، لباسهای گردباف ، کلیه دست بافت ها ( تریکو ) ، پارچه لباسهای ورزشی و لباسهای بچگانه.
منسوجات خانگی :  پتو، فرش ، موکت ، پارچه های مبلمان ، پرده ، انواع چادر محافظ آفتاب و پارچه های مخملی .
منسوجات صنعتی :  جایگزین الیاف آزبست ، تقویت کننده سیمان ، انواع فیلترهای گرد و غبار و لنت ترمز.

محصولات تولیدی کارخانه اکریلیک (2)
•    الیاف پتویی
•    الیاف فرشی
•    نوار TOW
•    الیاف ویژه
خواص جالب الیاف اکریلیک :
الیاف اکریلیک از نظر آتشگیری مشابه الیاف پنبه بوده بطوریکه LOI آن 2/18 و بهترین ماده اولیه تولید الیاف کربن می باشد.
سطح مقطع الیاف با تکنولوژی ریسندگی ترریسی با حلالهای آلی لوبیایی و معدنی دایره ای شکل بوده اما با تکنولوژی خشک ریسی به صورت دمبلی شکل می باشد.
عملیات رنگرزی الیاف اکریلیک عمدتا با مواد رنگی کاتیونی انجام می شود و حداکثر ظرفیت پذیرش مواد رنگی بستگی به SI (ضریب اشباع ) دارد.

برای اطلاعات بیشتر به سایت زیر مراجعه کنید:

http://www.payamnetwork.com/functions/Open.asp?id=1202578434&Group=directory

 
+ نوشته شده در  چهاردهم آبان 1387ساعت   توسط طاهره چاپانی  |